محمد عبد الله عنان ( مترجم : عبد المحمد آيتى )
299
تاريخ دولت اسلامى در اندلس ( فارسي )
او باقى گذارد تا ميان او و مسيحيان فاصله و حايل باشد . على از نامهء او به رقت آمد و به سردار خود نوشت كه دست از او بدارد . « 9 » ولى كار از دست شده بود ؛ زيرا عماد الدوله چون آمدن مرابطون را احساس كرد با زن و فرزند و اموال خود از سرقسطه بيرون آمد و به دژ استوار روطه پناه برد و در آنجا منتظر حوادث نشست . « 10 » در روايت ديگر آمده است كه چون ابن الحاج لشكر به سرقسطه برد ، عبد الملك آمادهء مقاومت شد و از آلفونسو پادشاه آراگون يارى خواست و ميان دو لشكر نبرد درگرفت و ابن الحاج منهزم گرديد و به قتل رسيد . « 11 » سپس مردم سرقسطه عبد الملك را بيرون كردند و عامل امير المسلمين را فراخواندند و او در اواخر سال 503 ه بر سرقسطه مستولى شد . در روض القرطاس آمده است كه ابن الحاج از بلنسيه به سرقسطه رفت و در سال 502 ه بنى هود را از آنجا براند و شهر را به تصرف خويش درآورد . « 12 » بدينگونه فرمانروايى بنى هود در سرقسطه پايان گرفت . حكومتشان از آن هنگام كه در سال 430 ه عميدشان و مؤسس دولتشان سليمان بن هود زمام فرمانروايى را از خاندان تجيب به درآورد ، بيش از هفتاد سال مدت گرفت . دولت سرقسطه آخرين دولتهاى ملوك الطوايف بود كه به دست مرابطون افتاد و تاريخ آن در سالهاى آينده تا هنگامى كه در سال 512 ه / 1118 م آلفونسوى اول پادشاه آراگون بر آن دست يافت با تاريخ مرابطون پيوسته است . دولت سرقسطه يا ثغر اعلى بهعنوان يك واحد سياسى و نظامى مستقل از حكومت مركزى - اگر دوران بنى تجيب را نيز به حساب آوريم - بيش از دو قرن برپا بود . سقوط سرقسطه پايان عمر بنى هود نبود . عماد الدوله عبد الملك بن احمد المستعين در شهر استوار روطه استقرار يافت . اين شهر ميان نهر خالون يكى از شاخههاى جنوبى رود ابره ( ابرو ) واقع شده بود . بنى هود اين شهر را براى چنين روزهايى مهيا كرده و در آن استحكامات و بناهاى شكوهمند برآورده بودند . عماد الدوله در روطه مقام گرفت در حالى كه شاهد مبارزهء ميان مسيحيان و مرابطون بر سر تصرف سرقسطه بود . چون
--> ( 9 ) . الحلل الموشيه ، ص 72 . ( 10 ) . . 451 . p , III . V , . tsiH : yzoD ( 11 ) . ابن الخطيب : اعمال الاعلام : ص 175 . ( 12 ) . ابن ابى زرع : روض القرطاس ، ص 104 .